Бокстан жастар арасындағы Азия чемпионатында Қазақстан неге Өзбекстанға есе жіберді?

Үлкен жас санатында (ұлдар мен қыздар) Қазақстан 6 алтын, 7 күміс және 3 қола медаль жеңіп алып, тек Өзбекстанға (10-3-5) жол берді. Кіші жас санатында да қазақстандық команда екінші орын алды — 5 алтын, 4 күміс және 5 қола медаль. Бұл санатта да ең үздік нәтиже көрсеткен Өзбекстан — 11 алтын, 3 күміс және 1 қола медаль.

Жалпы есепте қазақстандық боксшылар 30 медаль (11 алтын, 11 күміс, 8 қола) жеңіп алды. Өкінішке қарай, Өзбекстан тағы да алтын медаль саны бойынша бізден айтарлықтай озып кетті (21-6-6). Үшінші орынды Үндістан иеленді (5-12-11).

«Өзбекстан жастары әлемдік бокстың ең мықты мектебі екенін тағы бір дәлелдеді! Джакартадағы Азия чемпионаты Өзбекстан құрамасы үшін нағыз триумф болды. Біздің спортшылар екі жас санатында да жоғары дайындық деңгейін көрсетіп, жиырмадан астам алтын медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық есепте сенімді түрде бірінші орынды иеленді. Әсіресе, өзбек боксшылары Қазақстан, Үндістан және Иран сияқты мықты елдерден екі есе көп алтын медаль алғаны ерекше әсер қалдырады. Бұл нәтиже кездейсоқ емес, елдегі боксты дамытуға бағытталған көпжылдық жүйелі жұмыстың заңды нәтижесі», — деп жазды Instagram парақшасында Өзбекстан бокс федерациясының бас маманы Сардор Ташходжаев.

Бұл пікірмен Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Тұрсұнғали Еділов толық келіседі. Ол 2026 жылғы Индонезиядағы жастар арасындағы Азия чемпионатының қорытындысын талдай отырып, Қазақстан федерациясын төрешілікке сілтеме жасамауға шақырып, сәтсіздіктің себептерін талдауға және бокстағы жүйелі мәселелерге назар аударуға үндеді. Оның айтуынша, Қазақстан медаль есебінде Өзбекстанға жол беруінің басты себебі — қарсыластардың жастар спортына әлдеқайда көп көңіл бөлуі. Ол Өзбекстанда балалар мен жасөспірімдер спортын қолдаудың мықты жүйесі қалыптасқанын атап өтті, соның арқасында олар тек Азияда ғана емес, әлемде де үстемдік ете бастады.

Өзбекстан Қазақстанды ең алдымен кіші жас санатындағы жарыстарда айқын басымдықпен жеңді. 2008 жылғы Олимпиада чемпионы Бақыт Сәрсекбаевтың командасы небәрі 2 алтын, 4 күміс және 2 қола медаль жеңіп алды. Ал негізгі қарсыластар Индонезияда 7 алтын, 1 күміс және 1 қола медаль иеленді.

Үлкен жас санатындағы қазақстандықтардың нәтижесі сәл жақсырақ: 3 алтын, 4 күміс және 1 қола медаль. Бұл топта Өзбекстан бізден небәрі бір алтын медальға ғана озды.

«Азия чемпионатында біз лайықты өнер көрсеттік деп есептеймін. Жігіттер өз мүмкіндіктерін көрсетті. Он салмақ дәрежесінің сегізінде мүмкіндік тең болды. Әсіресе Бексұлтан Боранбек пен Нұрасыл Төлебек жақсы көзге түсті. Бірақ мен ешкімді жеке бөліп көрсеткім келмейді, барлық спортшылар рингте бар күшін салды. Азия чемпионатында бәсекенің қаншалықты жоғары болғанын өздеріңіз көрдіңіздер. Көптеген елдер он салмақ дәрежесінің барлығында боксшыларын шығармады, алайда үш-төрт басым дивизионда бізге өте үлкен қарсылық көрсетті. Жалпы алғанда, Азиядағы бокс деңгейі жылдан жылға өсіп келеді», — деді Қазақстанның 23 жасқа дейінгі ерлер жастар құрамасының аға жаттықтырушысы Мақсат Бақтыбазаров.

Оның айтуынша, ол чемпионат қорытындысын талдап, жіберілген қателіктер бойынша жұмыс жүргізеді. Сонымен қатар, жаттықтырушы 23 жасқа дейінгі спортшылар арасында Қазақстанның жеке чемпионатын өткізуді ұсынады.

«Бұл осы жас санатындағы боксшылардың дайындық деңгейін жүйелі түрде арттыруға мүмкіндік береді. Жас спортшылар Қазақстанның ересектер чемпионатының бастапқы кезеңдерінің өзінде-ақ турнир фавориттерімен жиі кездеседі. Соның нәтижесінде олар әрдайым өз әлеуетін толық ашуға мүмкіндік ала бермейді», — деп есептейді Бақтыбазаров.

Егер Қазақстан қоржынына қосқан үлесін ұлдар мен қыздар арасында салыстырсақ, қыздар сәл жақсырақ өнер көрсетіп, Джакартада құрамамыз жеңіп алған он бір алтын медальдің алтауын еншіледі. Мысалы, 19 жасқа дейінгі қыздардың еншісінде үш алтын және үш қола медаль бар. Бұл жерде тағы да төрт алтын және екі күміс медалі бар Өзбекстан құрамасы көш бастады.

«19 жасқа дейінгі спортшы қыздар арасындағы Азия чемпионаты біз үшін маңызды сынақ әрі үлкен тәжірибе болды. Жалпы, команда нәтижесіне көңіліміз толады. Біздің спортшы қыздар бар күшін салып, ел намысын лайықты қорғады. Әрине, әлі де жұмыс істеуді қажет ететін тұстар бар. Дегенмен, бұл турнир болашақ жетістіктерге берік негіз қалады. Кейбір боксшылар өз әлеуетін толық ашып, жоғары деңгей көрсетті. Ал басқаларынан бұдан да жоғары нәтиже күткен едік. Бірақ спортта жеңіс пен жеңіліс қатар жүреді. Бұл олардың әлеуеті төмен дегенді білдірмейді. Керісінше, бұл алдағы жарыстар алдында олар үшін маңызды сабақ болады. Қазіргі таңда Азиядағы бәсеке өте жоғары деңгейде. Барлық құрамалар айтарлықтай күшейген. Бірде-бір жекпе-жек жеңіл болған жоқ. Әр қарсыласқа мұқият дайындалу қажет болды. Осындай жоғары бәсеке, өз кезегінде, біздің спортшы қыздардың шеберлігінің артуына ықпал етеді», — деп Қазақстанның 19 жасқа дейінгі қыздар құрамасының аға жаттықтырушысы Жанкелді Ахметов сенім білдірді.

Жаттықтырушының пікірінше, бұл чемпионат команданың тек мықты жақтарын ғана емес, сондай-ақ әлі де жетілдіруді қажет ететін бағыттарды да көрсетті.

«Ең алдымен жекпе-жек барысында тактикалық шешім қабылдауды жақсарту, өнер көрсетудің тұрақтылығын арттыру және психологиялық дайындықты күшейту қажет. Сонымен қатар, техникалық шеберлікті жетілдіру, халықаралық тәжірибені арттыру және жоғары деңгейдегі турнирлерге тұрақты түрде қатысу маңызды. Осы бағыттарда сапалы жұмыс жүргізсек, келесі жарыстарда бұдан да жоғары нәтижелерге қол жеткіземіз деп сенемін», — деді Ахметов.

Қазақстанның 23 жасқа дейінгі әйелдер құрамасы бұдан да жақсы нәтиже көрсетті. Олар үш алтын, үш күміс және екі қола медаль жеңіп алды.

«Жалпы нәтижеге көңіліміз толады. Бұрын бұл турнир U22 Азия чемпионаты ретінде өткізілсе, биыл алғаш рет U23 Азия чемпионаты мәртебесінде өтті. Бұл өзгеріс жуырда ғана жасөспірімдер санатынан өткен боксшылар үшін жақсы тәжірибе болды. Әсіресе 70 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен Азиза Исинаның өнерін ерекше атап өткім келеді. Ол өз мансабында алғаш рет Азия чемпионы атанып, жоғары деңгейін дәлелдеді. Азия чемпионы атану оңай емес, өйткені бұл құрлықта әлем чемпионаттары мен Олимпиада ойындарында тұрақты түрде жоғары нәтижелер көрсетіп жүрген Қытай мен Үндістан секілді мықты бокс державалары бар. Елге оралған соң әр боксшы жеке жаттықтырушысымен бірге жіберілген қателіктерді талдайды. Ал алдағы оқу-жаттығу жиындарында біз жалпы дене дайындығына және жұппен жұмысқа ерекше назар аударамыз», — деп жоспарымен Қазақстан әйелдер құрамасының 23 жасқа дейінгі бас жаттықтырушысы Марат Қырықбаев бөлісті.

Қазақстандық боксшылардың жастар арасындағы Азия чемпионатындағы өнеріне қатысты өз пікірін танымал бұрынғы боксшы Айдар Шәрібаев та білдірді.

«Не болғанын жасырып қалуға болмайды. Бізді жерге түсірді. Оның үстіне, біз шын мәнінде жеңілдік. Қазір елімізде көптеген жанкүйер Өзбекстан “бәрін сатып алды” деп айтып жатыр. Меніңше, бұл дұрыс емес. Жеңілісті мойындау бұл да күштің белгісі. Сондықтан бұл жолы қарсыласқа жол бергенімізді мойындауымыз керек. Иә, төрешілер шешімі күмән тудырған бір-екі жекпе-жек болды. Бірақ қалай болғанда да, Өзбекстанның 10 алтын медаль артықшылығын ешқандай жағдаймен ақтап алуға болмайды. Өзбекстан құрамасына лайықты бағасын беру керек: олардың жетістігі атқарылған жұмыстың тікелей нәтижесі. Жиырма бір алтын медаль шынымен де керемет көрсеткіш. Бұл бокстағы жүйелі жұмыстың жемісі. Бұған жаттықтырушылар, төрешілер, жалпы Өзбекстан ұлттық құрамасының бүкіл құрылымы қатысады», — деп Шәрібаев өзбек бокс мектебінің қазақстандық мектептен басымдығының себептерін түсіндірді.

Сонымен қатар, Айдар қазіргі уақытта Қазақстан құрамасына шабуыл жасаудың қажеті жоқ деп есептейді. Тек жіберілген қателіктерден сабақ алу керек. Сарапшының айтуынша, ең өзекті мәселелердің бірі ұлттық құраманың теңіз деңгейінен шамамен 1500 метр биіктікте орналасқан оқу-жаттығу базасының жоқтығы. Алматы таулары болғанымен, оқу-жаттығу жиындары шамамен 800 метр биіктіктегі Шымкентте өтеді. Бұл боксшылардың өз әлеуетін толық ашып, қажетті жаттығу көлемін алуына жеткіліксіз. Тарихқа жүгінсек, КСРО құрамасы Медеуде жаттыққан, дәл осы биік таулы жағдай спортшылардың мүмкіндігін барынша ашуға көмектескен.

«Қазір біз жиындарды Шымкентте өткіземіз, ал Алматы облысындағы бұрынғы АIBA оқу-жаттығу орталығы іс жүзінде жоғалған. Қазір ол жерде басқа құрамалар жеңіл атлетика және тағы басқалары жаттығады. Елде ірі құрылыс компаниялары аз емес, сондықтан боксты ұлттық спорт деп атай отырып, әлі күнге дейін ұлттық құрамаға арналған заманауи базаның жоқтығы таңғалдырады. Шынын айтсам, бұл өте өкінішті», — деп бокс ардагері қынжылысын білдірді.

Айдар Шәрібаев Өзбекстан өз құрамасына Қазақстанға қарағанда көбірек қаржы жұмсайды деп есептемейді. Оның айтуынша, олар бар қаражатты тиімдірек бөліп, оны қажетті бағыттарға дер кезінде салады.

«Қазақстанда боксшыларға қаржы бөлінбейді деуге болмайды. Қаржы бар, бірақ бізге әлі де жұмысты ұйымдастыруда кәсібилік жетіспейді. Сондықтан осы кемшіліктердің бәрін жою қажет. Егер келесі Олимпиадада көп алтын медаль жеңіп алуды көздесек, дайындықты қазірден бастауымыз керек. “Шананы жазда сайла” дегендей», — деді Шәрібаев.

Жалпы медаль есебі:

1. Өзбекстан — 21-6-6

2. Қазақстан — 11-11-8

3. Үндістан — 5-12-11

4. Жапония — 1-3-8

5. Оңтүстік Корея — 1-1-8

6. Индонезия — 1-1-5

7. Қырғызстан — 0-2-11

8. Қытай Тайбэйі — 0-1-5

9. Моңғолия — 0-1-1

10. Таиланд — 0-1-2

11. Вьетнам — 0-0-5

12. Тәжікстан — 0-0-2

13. Катар — 0-0-2

14. Филиппин — 0-0-2

15. Бутан — 0-0-1

U23 санаты:

1. Өзбекстан — 10-3-5

2. Қазақстан — 6-7-3

3. Үндістан — 3-5-7

4. Жапония — 1-2-3

5. Қырғызстан — 0-2-5

6. Моңғолия — 0-1-0

7. Оңтүстік Корея — 0-0-5

8. Индонезия — 0-0-3

9. Вьетнам — 0-0-1

10. Бутан — 0-0-1

11. Филиппин — 0-0-1

12. Таиланд — 0-0-1

13. Катар — 0-0-1

14. Қытай Тайбэйі — 0-0-1

U19 санаты:

1. Өзбекстан — 11-3-1

2. Қазақстан — 5-4-5

3. Үндістан — 2-7-4

4. Оңтүстік Корея — 1-1-3

5. Индонезия — 1-1-2

6. Қытай Тайбэйі — 0-1-4

7. Жапония — 0-1-5

8. Таиланд — 0-1-1

9. Қырғызстан — 0-0-6

10. Вьетнам — 0-0-4

11. Тәжікстан — 0-0-2

12. Моңғолия — 0-0-1

13. Катар — 0-0-1

14. Филиппин — 0-0-1