Арина немесе Елена?

Ресми түрде – алғашқы, бірақ…

Елена Янкович (Сербия), Динара Сафина (Ресей), Каролина Плишкова (Чехия). Достар, араларыңызда интернеттегі іздеу жүйелерінің жасанды интеллектіне жүгінбей-ақ, осы үш ұлы теннисшіні не біріктіретінін айта алатын теннис білгірлері аз емес екеніне сенімдімін.

Шынында да, 1975 жылдың 3 қарашасында Әйелдер теннис қауымдастығы (WTA) алғаш рет жекелей сында үздік теннисшілер рейтингін жариялағаннан бері, оның көшін 29 теннисші бастады. Алайда жоғарыда аталған үш спортшы ғана WTA рейтингінің бірінші сатысына көтерілгенімен, «Үлкен дулыға» турнирлерінің бірінде де жеңіске жете алмады.

Рас, Янкович 2007 жылғы Уимблдонда жеңіске жеткен, бірақ аралас жұптық сында британдық Джейми Мюрреймен бірге чемпион атанды. Ал Сафина сол жылы франциялық Натали Дешимен бірге АҚШ ашық чемпионатында жеңіске жеткен.

Ал осы уақыт ішінде әлемдік рейтингтің көшін ешқашан бастамаған «Үлкен дулыға» чемпиондарының саны ондағанға жетеді! Олардың қатарында біздің Елена Рыбакина да бар. Ол 2022 жылғы Уимблдон және 2026 жылғы Аустралия ашық чемпионатының жеңімпазы. Рыбакина WTA рейтингінің шыңына бірнеше рет жақындады және қазір бұл межеге бұрынғыдан да жақын тұр. Ендеше, әлемнің бірінші ракеткасы атану үшін оған не қажет екенін қарастырайық.

Рейтинг ұпайлары қалай есептеледі?

Дәстүр бойынша теннисшілер маусым барысында әртүрлі деңгейдегі жүзден астам турнирге қатысады. Олардың ішінде маңыздылары:

ұлттық құрамалар арасындағы әлем чемпионаты – Билли Джин Кинг кубогы (бұрынғы Fed Cup);

Аустралия, Франция және АҚШ ашық чемпионаттары, сондай-ақ тарихи тұрғыда «Үлкен дулыға» (Grand Slam) турнирлерін құрайтын Уимблдон;

маусым қорытындысы бойынша өтетін WTA Finals турнирі.

Маңыздылығы, жүлде қоры мен WTA рейтингіне берілетін ұпай саны бойынша келесі орында:

10 WTA 1000 турнирі – Доха, Дубай, Индиан-Уэллс, Майами, Мадрид, Рим, Торонто/Монреаль, Цинциннати, Бейжің және Ухань;

18 WTA 500 турнирі – United Cup, Брисбен, Аделаида, Абу-Даби, Мерида, Чарлстон, Линц, Штутгарт, Страсбург, Лондон, Берлин, Бад-Хомбург, Вашингтон, Монтеррей, Гвадалахара, Сингапур, Нинбо және Токио;

22 WTA 250 турнирі;

69 WTA 125 турнирі.

Бұл жерде бір жайтты атап өткен жөн: Билли Джин Кинг кубогындағы нәтижелер үшін WTA рейтингіне ұпай берілмейді!

«Үлкен дулыға» турниріндегі жеңіс 2000 ұпай, ал маусым қорытындысындағы WTA Finals турниріндегі жеңіс ең көбі 1500 ұпай береді. Қалған жарыстардағы жеңістердің ұпайлық құны олардың санатына байланысты: тиісінше 1000, 500, 250 және 125 ұпай.

Бұл ретте алғашқы үш санаттағы турнирлердің саны жылдан жылға дерлік өзгермейді, ал WTA 125 турнирлерінің саны артып келеді.

Бір ұпайдың бағасы

Рейтинг жүйесінің қызықты ерекшелігі теннисшілер жеткен жетістіктеріне тоқмейілсіп отыра алмайды, өйткені олар бір жыл бұрын жинаған ұпайларын үнемі «қорғап» отыруы керек. Былтырғы нәтижесін жақсартса ұпайы көбейеді, сол нәтижесін қайталаса – ұпайы сақталады, ал көрсеткішін төмендетсе – ұпайынан айырылады.

Мысал ретінде қазіргі жағдайды қарастырайық. WTA 1000 санатындағы турнирлерде чемпиондық титул 1000 ұпаймен, финалға шығу – 650, жартылай финал – 390, ширек финал – 215, 1/8 финал (төртінші айналым) – 120 ұпаймен және тағы басқа бағаланады.

АҚШ-тың Цинциннати қаласында өткен WTA 1000 турнирі басталар алдында әлемнің бірінші және екінші ракеткалары Арина Соболенко мен Елена Рыбакинаны 354 ұпай бөліп тұрды: сәйкесінше 8670 және 8316 ұпай.

Бір жыл бұрын бұл турнирде екеуі ширек финалда кездескен. Елена жеңіске жетіп, алайда жартылай финалда кейіннен чемпион атанған Ига Швёнтекке жол берген. Осылайша, Арина биыл 215 ұпайын, ал Елена 390 ұпайын қорғауы керек болды.

Соболенко төртінші айналымда 20 жастағы чехиялық Сара Бейлекке жеңіліп, рейтингте 95 ұпайдан айырылды. Бір қарағанда, бұл аз сияқты. Бірақ қауіп басқа жерде еді: Рыбакина финалға шыққан жағдайда, былтырғы нәтижесімен салыстырғанда 260 ұпай қосар еді.

Есептейік:

8670 – 95 = 8575

8316 + 260 = 8576

Бар болғаны бір ұпай айырмашылық, бірақ бұл қазақстандық теннисшіні әлемнің бірінші ракеткасы деп тануға жеткілікті болар еді!

Өкінішке қарай, бұл есептеулердің енді мәні жоқ. Өйткені бүгін, 21 тамызға қараған түні Елена Ига Швёнтекке қарсы ширек финалдық кездесуде есеп 1:4 болып тұрған кезде ойынды жалғастырудан бас тартты. Енді басты мәселе – оның матчтан бас тартуына себеп болған сол жақ тобық жарақатының қаншалықты ауыр екені.

Өйткені 30 тамызда АҚШ ашық чемпионаты басталады. Бұл турнирге Арина Соболенко қазіргі чемпион ретінде қатысады. Демек, ол 2000 ұпайын қорғауы керек. Ал бір жыл бұрын төртінші айналымда чехиялық Маркета Вондроушоваға жеңілген Елена бар болғаны 240 ұпайын қорғайды.

Айырмашылықтың қаншалықты үлкен екенін өздеріңіз бағамдай беріңіздер! Арина Нью-Йоркте қайтадан чемпион атануы ғана емес, Еленаның да былтырғыдай сәтсіз өнер көрсетуіне үміт артуы керек. Дегенмен бүгінгі жағдайды ескерсек, Рыбакинаның жарақатына қатысты медициналық қорытынды және оның салдары тым ауыр болмаса екен деп үміттенуге ғана болады.

Чемпиондық жарыс

Ал дәл қазір Елена Рыбакина шынымен көш бастап тұрған жарыс – чемпиондық жарыс!

Теннис тақырыбының қыр-сырын толық білмейтін журналистердің әсерінен көптеген адам бұл көрсеткішті WTA рейтингтік тізімімен шатастырады. Алайда оның ресми атауы – PIF Race to the WTA Finals. Бұл 2026 жылғы маусым қорытындысы бойынша үздік сегіздікке еніп, кейін Билли Джин Кинг атындағы кубок үшін күресуге мүмкіндік беретін жарыс.

Аталған кубокты британдық спорттық жүлделер мен өнер туындыларын жасауға маманданған Thomas Lyte зергерлік бренді әзірлеген.

Айтпақшы, бұл кубокпен бірге қомақты ақшалай жүлде де беріледі! Мәселен, былтыр Елена Рыбакина барлық бес кездесуінде жеңіске жетіп, теннис жарыстары тарихындағы орасан зор жүлде 5 миллион 235 мың АҚШ долларын иеленді.

Салыстыру үшін айта кетсек, 2026 жылғы АҚШ ашық чемпионатының жеңімпазы 5,5 миллион доллар алады. Бұл – жаңа рекорд! Ол үшін чемпион жеті матчта жеңіске жетуі керек.